Σωματική Άσκηση

        Τα ομαδικά προγράμματα άσκησης, που εφαρμόζονται στα γυμναστήρια διακρίνονται σε προγράμματα σύγχρονης σουηδικής γυμναστικής, αεροβικής γυμναστικής, αεροβικής με step, κυκλικής προπόνησης (γύμνασης), διατατικών ασκήσεων (stretching), φορητών γυμναστικών οργάνων (σχοινάκια, λάστιχα, βαράκια, ράβδους, μπάλες κ.λ.π.).

        Τα τελευταία χρόνια αναφέρονται ορισμένα προγράμματα όπως είναι τα: pilates, bodypump, bodycombat, bodyattack, bodybalance κ.λπ., τα οποία δεν εφαρμόζονται ευρέως στα ελληνικά γυμναστήρια.

        Η σουηδική γυμναστική περιλαμβάνει ασκήσεις που γυμνάζουν όλες τις μυϊκές ομάδες του σώματος. Ασκήσεις του αυχένα (κάμψη, έκταση, στροφή), ασκήσεις των άνω άκρων (δικεφάλων και τρικεφάλων, μυών του πήχεως, δελτοειδών, θωρακικών κλπ), ασκήσεις του κορμού (κοιλιάς, ράχης, πλευρών) και ασκήσεις των κάτω άκρων (γλουτιαίων, τετρακεφάλων, προσαγωγών, απαγωγών κλπ. μυών).

        Τα προγράμματα της σουηδικής γυμναστικής που εφαρμόζονται στα Γυμναστήρια, ανάλογα με τους επιδιωκόμενους στόχους ή τα αποτελέσματα διαιρούνται σε τρία μέρη:

• στο εισαγωγικό μέρος: ψυχοσωματική προετοιμασία και προθέρμανση
• στο κύριο: γενική και τοπική εξάσκηση, επίτευξη των στόχων του προγράμματος
• στο τελικό μέρος: αποθεραπεία, αποκατάσταση της ηρεμίας

        Τα προγράμματα αυτά επιδιώκουν και επιτυγχάνουν την αρμονική ανάπτυξη του σώματος, την ανάπτυξη της δύναμης, της αντοχής και της ευκαμψίας.

        Η αεροβική γυμναστική είναι μια δημοφιλής μέθοδος αερόβιας άσκησης. Αερόβια άσκηση, σύμφωνα με το American Council on Exercise (1995), "είναι μια μέθοδος γύμνασης με μουσική, κατά την οποία το καρδιοαναπνευστικό σύστημα βρίσκεται κάτω από ιδιαίτερες συνθήκες που δημιουργούνται με τη χρησιμοποίηση κινήσεων, οι οποίες αυξάνουν τις ανάγκες του οργανισμού σε οξυγόνο για μια αρκετά μεγάλη χρονική περίοδο".

        Η αεροβική γυμναστική για να επιτύχει τους στόχους της χρησιμοποιεί διάφορα μέσα. Στα μέσα αυτά συμπεριλαμβάνονται τα βασικά βήματα (βασικές ασκήσεις) και η μουσική. Χρησιμοποιούνται επίσης δανεικά βήματα από διάφορους χορούς, κινητικές δραστηριότητες που προέρχονται από αθλήματα και παιχνίδια, διατατικές ασκήσεις, ασκήσεις μυϊκής ενδυνάμωσης και ασκήσεις με φορητά όργανα.

        Η αεροβική με step δημιουργήθηκε στα τέλη της δεκαετίας του ογδόντα από την ανάγκη για κάτι καινούργιο και διαφορετικό ως προς το κινητικό περιεχόμενο των προγραμμάτων αεροβικής γυμναστικής των γυμναστηρίων. Για το λόγο αυτό επινοήθηκε και παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το step από την Gin Miller.

        To step είναι μια πλατφόρμα ύψους 10 - 30 εκ. της οποίας το ύψος μεταβάλλεται με ειδικές προσθήκες, που προσαρμόζονται στη βάση της.

        Κάθε προσθήκη επηρεάζει το step κατά 5 εκ. περίπου. Ο αρχικός στόχος, που ήταν η μεγαλύτερη ποικιλία ασκήσεων, επιτεύθηκε, με αποτέλεσμα να γεμίσουν τα εβδομαδιαία προγράμματα των γυμναστήριων με step aerobic. Η εφαρμογή αυτής της πλατφόρμας ως βασικού μέσου άσκησης άνοιξε νέες προοπτικές στην ημερήσια εκγύμναση, για ανάπτυξη της αερόβιας ικανότητας, αλλά και στην τόνωση των μυών του σώματος.

        Η κυκλική προπόνηση (circuit training) επινοήθηκε και εφαρμόστηκε από τους Morgan και Anderson το 1953 στο Πανεπιστήμιο του Leeds στην Αγγλία. Είναι μια μέθοδος ανάπτυξης της φυσικής κατάστασης (fitness) των ασκουμένων. Με τη μέθοδο αυτή επιδιώκεται και επιτυγχάνεται η αύξηση της δύναμης και αντοχής, ενώ παράλληλα βελτιώνεται η σύσταση του σώματος με μείωση του ποσοστού του λίπους (Len Kravitz, 1995).

        Ο όρος κυκλική προπόνηση αναφέρεται σε μια σειρά ειδικά επιλεγμένων ασκήσεων, οι οποίες τοποθετούνται στο πρόγραμμα, η μία μετά την άλλη και αποτελούν τους σταθμούς της προπόνησης. Στην αρχική της μορφή η κυκλική περιελάμβανε 9 έως 12 σταθμούς. Αυτός ο αριθμός σήμερα ποικίλει ανάλογα πάντοτε με τους επιδιωκόμενους σκοπούς του προγράμματος, τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα των ασκουμένων και τα μέσα που έχει στη διάθεσή του ο γυμναστής.

        Ο ασκούμενος κατά την προπόνηση μετακινείται από σταθμό σε σταθμό αφού μεσολαβήσει ενδιάμεση ανάπαυση. Σε κάθε σταθμό εκτελείται άσκηση διάρκειας 30 ως 45 δευτερολέπτων που αντιστοιχεί σε 10 ως 30 επαναλήψεις της άσκησης. Οι ασκήσεις, που εκτελούνται στους σταθμούς, μπορεί να είναι γυμναστικές ασκήσεις εδάφους, ασκήσεις με βαράκια, ασκήσεις με λάστιχα κλπ. Για ανάπτυξη της καρδιοαναπνευστικής αντοχής μπορούν να προστεθούν στη διαδρομή ενδιάμεσοι σταθμοί αερόβιας άσκησης.

        Άσκηση με φορητά γυμναστικά όργανα (βαράκια, λάστιχα, σχοινάκια, ράβδους κλπ.) μπορεί να έχει θετικά αποτελέσματα στην αύξηση της μυϊκής έντασης για συγκεκριμένες μυϊκές ομάδες ή να εμπλουτίσει με ποικιλία ασκήσεων το πρόγραμμα. Η άσκηση αυτή εφαρμόζεται με επιτυχία και συμβάλλει στην επίτευξη όλων των στόχων που προαναφέρθηκαν.

        Οι διατατικές ασκήσεις (stretching) επιτυγχάνουν αύξηση της ελαστικότητας και του μήκους των μυών και των συνδέσμων. Τελικός δε σκοπός αυτών είναι η αύξηση του εύρους της τροχιάς των αρθρώσεων, η αύξηση δηλαδή της ευκαμψίας των ασκουμένων. (Egger & Champion, 1994 - Corbin & Lindsey, 1991).

        Από όσα αναφέρθηκαν, φαίνεται ότι μια μεγάλη ποικιλία ομαδικών προγραμμάτων εφαρμόζεται στα γυμναστήρια, με αποτέλεσμα να επιτυγχάνονται οι στόχοι της άσκησης και να ικανοποιούνται οι ανάγκες και οι επιθυμίες των ασκουμένων. Εκείνο δε που θα πρέπει να τονισθεί είναι η αύξηση του αριθμού των συμμετεχόντων σε αυτά τα προγράμματα, ώστε να εξασφαλισθεί το πολύτιμο αγαθό που είναι η υγεία.